Filtry zmiękczające są mechanizmami hydraulicznymi wykorzystywanymi do eliminowania twardości z wody. Wysoka twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia oraz magnezu. Powodują one jasnego nalotu – kamienia kotłowego – na bateriach zlewozmywakowych oraz urządzeniach AGD. Kamień jest kłopotliwym następstwem wysokiej twardości wody. Przez jonowy model twardości zmiękczacze wody bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony wapnia i magnezu posiadają ładunek dodatni). Przykłady takich złóż to między innymi żywica kationitowa, Crystal Right, Purolite. To zdecydowanie kwaśne złoża z niskim odczynem pH.

Obok eliminowania twardości z filtrowanej wody niektóre ze złóż znakomicie radzą sobie także z takimi niechcianymi substancjami jak mangan, żelazo czy amoniak. Długość życia złóż jonowymiennych jest dość duża i wynosi od 10 do 15 lat. Wówczas zalecana jest pełna wymiana złoża. Podczas eksploatacji złoże zatraca własności jonowymienne, dlatego co jakiś czas powinno się wykonywać regenerację roztworami soli. Liczba dni pomiędzy regeneracjami jest ustalana indywidualnie oraz ściśle zależy od jakości uzdatnianej wody oraz pojemności jonowymiennej aparatu (bezpośrednio uwarunkowanej od ilości żywicy). Dobre zmiękczacze wody oferują wysokie wartości natężenia przepływu, kierowane są zupełnie automatycznie, a klasa wody wynikowej spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.